عناب، بومی مناطق گرمسیر بوده و برگ‏های کوچک سبز رنگ، بدون کرک و تخم مرغی شکل آن در زمستان می‏ریزد. عناب درختچه ای است متوسط که ارتفاع آن تا ۱۰ متر نیز می‏رسد. در ابتدا سبز بوده و پس از رسیدن به رنگ قرمز درآمده و چروک می‏خورد. عناب را خرمای قرمز و خرمای چینی نیز می‏نامند. محل رویش اصلی این درخت در آسیای جنوبی ما بین لبنان، شمال هندوستان، شبه جزیره کره و جنوب و مرکز چین است. میوه زیتونی شکل عناب دارای خواص دارویی بسیار زیادی است.

 

مصارف خوراکی عناب:

در بریتانیا عناب را به صورت خشک شده یا بصورت آب نبات های طعم دار همراه با چای عصر می‏خورند. در کره، چین و تایوان معمولاً شربت شیرین عناب استفاده می‏شود. در برخی مناطق از عناب برای تهیه سرکه استفاده می‏کنند و در آفریقا از آن کیک درست می‏کنند. عناب کنسرو شده و چای با طعم عناب نیز در دنیا استفاده می‏شود. اما در ایران، پاکستان، هندوستان، عناب بیشتر به‏صورت خشک مصرف می‏شود.

 

ارزش غذایی:

این میوه منبع خوبی ویتامین C و مواد معدنی است. همچنین دارای پروتئین، کربوهیدرات، کلسیم، فسفر، آهن، پتاسیم، منیزیم، منگنز،کاروتن، تیامین، ریبوفلاوین و نیاسین است. عناب حاوی پکتین است. پکتین از دسته فیبرهای غذایی است که در کاهش چربی و قند خون موثر است. مقدار چربی  عناب بسیار کم است.

 

خواص دارویی عناب:

به طور کلی،عناب آرامش بخش است و در طب سنتی، چین و کره از آن به عنوان دارویی برای کاهش اضطراب و تقویت کننده معده، طحال و سیستم‌گوارشی استفاده می‏شود. عناب خون را تصفیه و سموم را از بدن دفع می کند و سبب روشنی پوست می شود و از بروز مشکلات قلبی جلوگیری می کند.

به علاوه، این میوه خون‏ساز، ملین و با لعاب بسیار بالا است که سینه را نرم می‏کند. عناب دندان ها را در برابر پوسیدگی مقاوم می‏کند. چای عناب دارای ماده ضد سرطانی ساپونین است و این چای باعث ترمیم بافت های آسیب دیده و تقویت عضلات می‏شود. استفاده از مغز میوه در زخم ها و بریدگی ها سبب سرعت بخشیدن به بهبود آنها می‏شود. از جوشانده برگ عناب برای تسکین گلو درد و از عصاره آن برای درمان استفاده می‏شود. عناب موجب افزایش ویتامین k در خون می‏شود و خون را غلیظ می‏کند. بنابر این، توصیه می‏شود کسانی که غلظت خون بالایی دارند از مصرف عناب پرهیز کنند.

 

خواص دارویی عناب به تفضیل به شرح زیر است:

  • درمان بی خوابی: فلاونوئیدها، پلی ساکاریدها و ساپونین موجود در عناب باعث ایجاد آرامش شده و کیفیت خواب را بهبود می‏بخشد.
  • سلامت استخوان ها: به دلیل محتوای بالای مواد معدنی مانند کلسیم، فسفر و آهن در عناب مصرف آن به سلامت استخوان ها کمک می کند و در پیشگیری از بیماری‏های استخوانی مانند پوکی استخوان موثر است.
  • کاهش استرس و اضطراب: عناب حاوی مقادیر فراوان ترکیباتی است که سطح هورمون استرس همچون کورتیزول را کاهش می دهد و موجب آرامش فرد پس از مصرف می شود.
  • ضد سرطان: ترکیبات زیست فعال موجود در عناب آسیب ناشی از رادیکال های آزاد موجود در بدن را کاهش می دهند. مصرف این میوه می تواند در پیشگیری از بیماری‏های قلبی و سرطان موثر باشد. در افراد مبتلا به سرطان، همراه با مصرف داروها می‏توان از چای عناب استفاده کرد زیرا این چای حاوی  ترکیباتی است که در از بین بردن سلول‏های سرطانی و کاهش رشد تومورها موثر است.
  • هضم و گوارش: تحقیقات نشان می‏دهد مصرف عناب از آسیب مخاط روده توسط ترکیبات مضر مانند آمونیاک جلوگیری کرده و به دفع پاکسازی مواد سمی ‏در بدن کمک می‏کند و سلامت دستگاه گوارش را بهبود می‏بخشد. فیبر غذایی موجود در عناب به تنظیم حرکات روده ای کمک کرده و برای درمان یبوست، نفخ و سایر مشکلات گوارشی مفید است.
  • فشار خون بالا: عناب سرشار از پتاسیم است که امانع از پر فشار ی خون می شود.
  • تقویت سیستم ایمنی بدن: علت اصلی بروز بیماری های مزمن و حاد، رادیکال های آزاد و مواد سمی‏ موجود در بدن هستند. عناب سرشار از آنتی اکسیدان ها است که از بدن در برابر آسیب های ناشی از رادیکال های آزاد محافظت می کند. ویتامین c موجود در عناب تولید نوتروفیل ها که مسئول حفاظت از سیستم ایمنی بدن هستند، را بهبود می بخشد.
  • درمان چاقی: عناب حاوی فیبر غذایی، پروتئین با مقادیر ناچیز کالری است. فیبر غذایی و پروتئین موجب ایجاد احساس سیری در فرد شده و به لاغری و کاهش وزن کمک می‏کند.
  • سرماخوردگی، سرفه و گلو درد: تحقیقات نشان می‏دهد که عناب برای درمان طبیعی بیماری‏های تنفسی مفید است. مقادیر فراوان پتاسیم، ویتامین A و C موجود در عناب باعث تقویت سیستم ایمنی بدن شده و مصرف چای عناب به همراه زنجبیل و شیرین بیان به درمان سرماخوردگی، آنفولانزا، سرفه و تسکین گلو درد کمک می‏کند.
  • تصفیه خون: ترکیبات موجود در عناب از جمله آلکالوئید، ساپونین و تری ترپنوئید برای تصفیه و سم زدایی خون مفید هستند، مصرف عناب باعث پاکسازی بدن می‏شود. آهن و فسفر موجود در عناب نیز نقش مهمی ‏در تولید گلبول‏های قرمز و بهبود گردش خون دارند.
  • سلامت قلب: عناب به دلیل پتاسیم فراوان و سدیم خیلی کم برای سلامت قلب مفید است و فشار خون و چربی خون را کاهش می‏دهد و احتمال بروز بیماری‏های قلبی را کاهش می‏دهد.
  • ضد التهاب: استفاده از عصاره عناب به کاهش دردهای عضلانی و مفصلی مفیداست زیرا این ماده ضد التهاب قوی است.
  • سلامت مغز: با افزایش سن، عملکرد سلول‏های مغزی بتدریج کاهش می‏یابد. مصرف عناب از این مساله پیشگیری می کند. از آسیب های مغزی در افراد مبتلا به سکته مغزی، تشنج یا بیماری پارکینسون جلوگیری می‏کند. عناب از طریق بهبود عملکرد عواملی که مسئول حفاظت از سلول‏های عصبی هستند، مانع پیشرفت بیماری‏های عصبی می‏شود.مصرف عناب باعث افزایش رشد سلولهای عصبی می‏شود.
  • توانایی شناختی: برای تقویت و بهبود فعالیت های مغزی، توانایی شناختی و حافظه مصرف عناب توصیه می‏شود.
  • خواص ضد میکروبی: عناب میوه ای است که با هر گونه عفونت مقابله کرده و فلاونوئیدهای موجود در آن از ترکیبات ضد میکروبی قوی به‏شمار می‏رود. عصاره اتانولی این میوه برای درمان عفونت در کودکان مناسب است و اسید بوتولینیک موجود در عناب برای مقابله با عفونت ناشی از ویروس HIV و آنفلوآنزا مفید است.
  • کبد: خاصیت آنتی اکسیدانی عناب کبد را در برابر آسیب های مختلف محافظت کرده و به پیشگیری و درمان برخی بیماری‏های کبد کمک می‏کند.
  • بارداری: عناب سرشار از آنتی اکسیدان و فولات[۱] است که برای دوران بارداری بسیار مفید است اما لازم است از مصرف بیش از حد عناب در دوران بارداری اجتناب شود زیرا احتمالا موجب یبوست می شود.
  • پاکسازی پوست: روغن عناب باعث رفع استرس شده و پوست را صاف می‏کند و سرشار از آنتی اکسیدان است و ماساژ آن روی پوست به پاکسازی گرد و غبار و آلودگی های پوست کمک می‏کند.
  • درمان آکنه، جوش و اگزما: عناب با درمان عفونت و التهاب به بهبود بیماری های اگزما، عفونت قارچی، آکنه و جوش کمک می‏کند و دانه عناب به دلیل مقادیر فراوان ویتامین A و C برای درخشان شدن و شادابی پوست موثر است.

 

تهیه کننده: رزیتا کمیلی فنود

 

منابع:


 

[۱] فولات یا اسیدفولیک از ویتامینهای گروه ب است