اشعه ماورای بنفش (UV) از پرتوهای نور خورشید محسوب می شود. مقادیر کم اشعه UV برای انسان سودمند است بدین صورت که برای تولید ویتامینD ضروری است و در درمان بیماری‌هایی مانند نرمی استخوان و اگزما نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض تابش اشعه UV ممکن است اثرات حاد و مزمنی بر سلامت پوست، چشم و سیستم ایمنی انسان داشته باشد. خطر ابتلا به سرطان پوست به میزان و طول مدت دریافت اشعه بستگی دارد. افرادی که به مدت طولانی در معرض تابش اشعه UV هستند بیشتر از سایرین در معرض خطر ابتلا به سرطان پوست قرار دارند. راهکارهای متعددی برای حفاظت در برابر تابش اشعه UV پیشنهاد شده است که از جمله آنها می توان به استفاده از پوشش مناسب، عینک‌های آفتابی و کرمهای ضد آفتاب اشاره نمود. اخیرا محققین به این نتیجه رسیده اند که برخی از مواد غذایی نقش مهمی در حفاظت از پوست در برابر تابش اشعه UV و پیشگیری از ابتلا به سرطان پوست ایفا می کنند.

مواد غذایی مفید برای پیشگیری از آسیب های اشعه UV:

  • مرکبات (پرتقال، لیمو شیرین و لیمو ترش): مرکبات حاوی ماده ای به نام لیمونن هستند. لیمونن یک ترکیب روغنی معطر است که در پوست مرکبات یافت می شود. مطالعه انجام شده در دانشگاه آریزونای آمریکا نشان داد که وجود لیمونن در بدن موجب کاهش خطر سرطان پوست به میزان ۳۴% می شود.
  • گیلاس: حاوی پریلیل الکل است. این ماده تشکیل سلول های سرطانی را در انسان، حتی پس از قرار گرفتن در معرض تابش شدید اشعه UV، متوقف می کند.
  • طالبی و زردآلو: طالبی و زردآلو غنی از بتاکاروتن (ماده پیش ساز ویتامین A) بوده و موجب حفاظت از پوست در برابر آفتاب سوختگی و کاهش خطر ابتلا به سرطان پوست می شوند.
  • انار: انار حاوی ترکیبات پلی فنلی چون کاتچین و آنتوسیانین است که با تقویت لایه های فوقانی پوست موجب افزایش مقاومت آن در برابر آسیب های اشعه UV می شود.
  • هندوانه: هندوانه غنی از آنتی اکسیدان لیکوپن است و موجب حفاظت از پوست در برابر آفتاب سوختگی و پیشگیری از بروز سرطان پوست می شود. میزان لیکوپن هندوانه ۴۰% بیشتر از گوجه فرنگی است.
  • گوجه فرنگی: گوجه فرنگی نیز همانند هندوانه، حاوی لیکوپن است که فواید مختلفی از جمله حفاظت از پوست در برابر آسیب های اشعه UV دارد. میزان لیکوپن در گوجه فرنگی ارگانیک نسبت به گوجه فرنگی معمولی بیشتر است. رب گوجه فرنگی و گوجه فرنگی پخته نسبت به گوجه فرنگی خام در وزن مساوی، حاوی مقادیر بیشتری از این آنتی اکسیدان هستند. تحقیقات نشان داده است که دریافت ۱۶ میلی گرم لیکوپن در روز (مقداری که از مصرف ۹۰ گرم سس گوجه فرنگی حاصل می شود) موجب افزایش حفاظت در برابر اشعه UV به میزان ۳۰ % می شود.
  • هویج و کدو تنبل: هویج و کدو تنبل غنی از بتاکاروتن بوده و با کاهش واکنش نسبت به آفتاب سوختگی، خطر ابتلا به سرطان پوست را کاهش می دهند.
  • اسفناج: اسفناج و سایر سبزی های برگ سبز تیره مثل کلم پیچ غنی از کاروتنوئیدها و آنتی اکسیدان هایی مانند لوتئین و کوئرسیتین هستند و موجب حفاظت از پوست در برابر آسیب های اشعه UV، بیماری های خاص پوستی و بثورات پوستی می شوند. مطالعات نشان داده است که این مواد غذایی خطر ابتلا به سرطان پوست را به میزان ۵۰ % کاهش می دهند.
  • کلم بروکلی: کلم بروکلی غنی از آنتی اکسیدانی به نام سولفورافان است و موجب حفاظت از سلول های پوست در برابر آسیب های اشعه UV می شود.
  • برگ های نعناع: همانند گیلاس، حاوی پریلیل الکل بوده و تشکیل سلول های سرطانی را در انسان، حتی پس از قرار گرفتن در معرض تابش شدید اشعه UV، متوقف می کند.
  • جو، چاودار و جو دوسر: غنی از توکوتری انول هستند. توکوتری انول یکی از اشکال ویتامین E است که ۳۰ تا ۶۰ بار قوی تر از ویتامین E بوده و فعالیت رادیکال های آزاد را به سرعت خنثی می کند. علاوه بر این، توکوتری انول ها موجب کاهش نفوذ اشعه UV در پوست می شوند.
  • ماهی: ماهی های سالمون، ساردین و هرینگ غنی از اسیدهای چرب امگا ۳ هستند و موجب حفاظت از پوست در برابر آفتاب سوختگی و سرطان پوست می شوند.
  • دانه کتان: این ماده غذایی نیز مانند ماهی غنی از اسیدهای چرب امگا ۳ بوده و موجب حفاظت از پوست در برابر اشعه UV می شود.
  • روغن پالم و روغن سبوس برنج: این دو ماده غذایی غنی از توکوتری انول هستند و موجب حفاظت از پوست در برابر آسیب های اشعه UV می شوند.
  • شکلات تیره: غنی از فلاوونوئیدها است که موجب حفاظت از پوست در برابر آفتاب سوختگی و سرطان پوست می شود. به شکلات نباید شیر اضافه نمود چون مانع جذب آنتی اکسیدان های آن می شود. مقدار مصرف توصیه شده روزانه، ۶۰- ۵۰ گرم است.
  • چای سبز و سیاه: چای حاوی ماده ای به نام اپی گالو کاتچین گالات است که موجب حفاظت از سلول های پوستی در برابر تابش اشعه UV می شود. علاوه بر این، چای غنی از پلی فنل ها است. بر اساس تحقیقات انجام شده، مصرف ۲ فنجان یا بیشتر چای سبز یا سیاه در روز، خطر ابتلا به سرطان پوست را به میزان ۳۰% کاهش می دهد.
  • آب: آب موجب حفاظت از پوست در برابر عوامل محیطی می شود. نوشیدن مقادیر کافی مایعات پس از قرار گرفتن در معرض نور خورشید به منظور پیشگیری از دهیدراسیون یا کم آبی ضروری است.

 

تهیه کننده: دکتر مرجان باژن

 

منابع:

Matito C, Agell N, Sanchez-Tena S, et al. “Protective Effect of Structurally Diverse Grape Procyanidin Fractions against UV-Induced Cell Damage and Death”. Journal of Agricultural and Food Chemistry 2011; 59 (9): 4489-4495.

Heinrich U, Moore CE, De Spirt S, et al. “Green tea polyphenols provide photoprotection, increase microcirculation, and modulate skin properties of women”. J Nutr  ۲۰۱۱; ۱۴۱(۶):۱۲۰۲-۸.

Masnec IS, Kotrulja L, Situm M, Poduje S. “New option in photoprotection”. Coll Antropol. ۲۰۱۰; ۳۴ Suppl 2: 257-62.

Heinrich U, Neukam K, Tronnier H, et al. “Long-term ingestion of high flavanol cocoa provides photoprotection against UV-induced erythema and improves skin condition in women”. J Nutr 2006; 136(6):1565-9.

Sies H, Stahl W. “Nutritional protection against skin damage from sunlight”. Annu Rev Nutr ۲۰۰۴; ۲۴:۱۷۳-۲۰۰.

http://www.emaxhealth.com

http://www.ahealthysliceoflife.com

Home