قسمت قابل توجهی از چرخه زندگی زنان در سنین باروری ¬گذرانده می¬شود و پیشگیری از بارداری در این سنین حائز اهمیت است. در چند دهه¬ی اخیر، در کشورهای در حال توسعه استفاده از روش¬های پیشگیری از بارداری، از کمتر از ۱۰ درصد به بیش از ۵۰ درصد رسیده¬است که بیشترین روش، مصرف قرص¬های خوراکی پیشگیری از بارداری (OCP) و کاندوم است. سازمان ملل متحد طی گزارشی اعلام¬کرد که در کشور ایران، میزان استفاده از روش¬های پیشگیری از بارداری ۵۶ درصد است که مصرف OCP با ۹/۲۰ درصد، بیشترین روش مورد استفاده¬است.
در بازار ایران دو نوع قرص ضد بارداری خوراکی مورد استفاده است؛ داروهای ضد بارداری خوراکی ترکیبی حاوی استروژن و پروژسترون و دیگری قرص های پروژستینی که فقط حاوی پروژسترون است. OCP ها در سه فرمول مختلف، تک فازی، دو فازی، سه فازی و بسته به غلظت استروژن و پروژستین در چرخه قاعدگی تهیه می¬شوند. استروژن موجود در OCP ها منجر به بلوغ ناقص فولیکول‌ها و نهایتاً تداخل در تخمک¬گذاری می‌شود. همچنین با ایجاد تغییراتی در مخاط دهانه رحم، از نفوذ اسپرم به داخل رحم جلوگیری می‌کند. پروژسترون نیز تخمک گذاری را مهار می‌کند.
سندرم متابولیک (MetS) مجموعه¬ای از اختلالات متابولیک است که به صورت وجود سه یا بیشتر از اختلالاتی از جمله چاقی شکمی، افزایش سطح تری¬گلیسیرید سرمی و سطح کلسترول HDL خون، افزایش قند خون ناشتای سرم و پرفشاری خون تعریف می شود. در جدول زیر ملاک‌های تشخیصی سندرم متابولیک از دیدگاه یکی از سازمان‌های معتبر دخیل در سلامتی و بهداشت قابل مشاهده است.

مشخصه‌ها تعریف
NCEP ATP III (2005)
ملاک تشخیص داشتن همزمان ۳ مورد از ۵ ویژگی زیر
ویژگی‌ها  
قند خون قند ناشتا بیشتر از  ۱۰۱ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر
چاقی دور کمر بالاتر از ۹۴ سانتی‌متر در مردان

بالاتر از ۸۰ سانتی متر در زنان

اختلال چربی خون (فقط TG) بالاتر از ۱۵۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر
اختلال چربی خون (فقط HDL) کمتر از ۴۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر در مردان و کمتر از ۵۰ در زنان
فشار خون بالا سیستولیک بالاتر از ۱۳۰ یا دیاستولیک بالاتر از ۸۵

MetS عوارض متعددی را به همراه دارد، که شانس ابتلا و عوارض ناشی از بیماری¬های قلبی- عروقی، دیابت و سایر بیماری¬های مزمن را افزایش می¬دهد. شیوع MetS در جهان حدود ۵۰ – ۱۰ درصد، در آمریکا ۳۶-۲۴ درصد و در اروپا ۳۶ درصد تخمین زده می‌شود. در خاورمیانه نیز شیوع MetS طی سال های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۴ در حدود ۲۵ درصد بوده که روندی افزایشی نسبت به سایر قاره‌ها دارد. مطالعات مختلفی شیوع MetS در ایران را بیش از ۳۰ درصد از افراد گزارش کرده‌اند؛ که زنان سهم ویژه¬ای از این شیوع دارند. در دامنه سنین باروری، زنان در مقایسه با مردان، بعلت داشتن هورمون¬های جنسی زنانه، خطر ابتلا کمتری به سندرم متابولیک دارند.
نتایج یک پژوهش بزرگ که توسط زارعی و همکاران در سال ۱۴۰۰ با استفاده از اطلاعات مطالعه کوهورت پرشین در استان فارس انجام گرفته است، نشان داد که شانس ابتلا به سندرم متابولیک در خانم‌های مصرف کننده قرص‌های پیشگیری از بارداری نسبت به آنها که از این قرص‌ها استفاده نمی‌کردند، حدود ۲۰ درصد بیشتر بود. با توجه به اهمیت موضوع مورد پژوهش و خطراتی که در صورت ابتلا به سندرم متابولیک افراد را تهدید می‌کند، لازم است افراد مصرف کننده OCP تحت نظر پزشک خود، این داروها را مصرف کنند.
کلمات کلیدی:

منبع
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1871402122000224