Covid-19

کرونا ویروس­ها می‌توانند موجب ابتلای افراد به طیفی از عفونت‎های دستگاه تنفسی، از نوع خفیف تا تهدیدکننده زندگی، ­شوند. بنابراین، معمولاً در ابتدا ریه­ها تحت تأثیر قرار می‌ گیرند. علائم اولیه شامل تب، سرفه و تنگی نفس است. این علائم طی ۲ تا ۱۴ روز پس از قرار گرفتن در معرض ویروس ظاهر می شوند. ویروس کرونا فقط ریه ها را درگیر نمی کند، بلکه می­تواند تأثیر مخربی بر قسمتهای مختلف بدن داشته باشد. در انواع شدید این بیماری، اختلال در عملکرد برخی از اندام­های بدن مثل دستگاه گوارش، قلب و عروق خونی، کبد و کلیه ها مشاهده شده است. آسیب به اندام ها همیشه به طور مستقیم ناشی از عفونت نیست، بلکه می تواند در نتیجه پاسخ بدن به عفونت باشد.

با هرگونه عفونت، سیستم ایمنی بدن با حمله به ویروس یا باکتری خارجی پاسخ می دهد. گرچه این پاسخ ایمنی می تواند بدن را از شر عفونت خلاص کند، اما گاهی اوقات می تواند باعث ایجاد آسیب جانبی در بدن شود. این آسیب می تواند به شکل یک واکنش التهابی شدید باشد، که گاهی اوقات “طوفان سیتوکین[۱]” نامیده می شود. سلول های ایمنی برای مقابله با عفونت، سیتوکین تولید می کنند. اگر مقادیر زیادی سیتوکین آزاد شود، می تواند در بدن مشکل ایجاد کند. بسیاری از آسیب هایی که در بدن در طی بیماری کووید-۱۹ ایجاد می شوند، به دلیل سندرم سپسیس (عفونت) است که ناشی از واکنش های ایمنی پیچیده است.

بیماری کووید-۱۹ می تواند همه گروه­های سنی را تحت تأثیر قرار دهد و باعث ایجاد موارد شدیدتر در افراد مسن شود. افراد بالای ۶۰ سال همچنین ممکن است مشکلات بیشتری را در روند بهبودی از این بیماری تنفسی داشته باشند.

چرا کووید- ۱۹ در افراد مسن جدی­تر است؟

به نظر می رسد عفونت­های کروناویروس در افراد مسن شدیدتر از جوانان باشد، اما دانشمندان هنوز دلیل آن را نمی دانند؛ زیرا این موضوع، یک قانون مطلق نیست. برخی از جوانان موارد بسیار سختی از این بیماری را تجربه می کنند، در حالی که برخی از افراد مسن فقط علائم جزئی دارند و بدون دردسر زیادی بهبود می یابند. با این حال، افراد مسن در هنگام ابتلا به موارد شدیدتر کووید-۱۹، یک جمعیت پرخطر محسوب می شوند. یک دلیل احتمالی این است که با افزایش سن، سیستم ایمنی بدن ضعیف می شود. در نتیجه، سیستم ایمنی بدن فرد مسن در مقابله با یک مهاجم مانند ویروس کرونا در مقایسه با یک فرد جوان­تر با سیستم ایمنی قوی­تر، ممکن است شرایط دشوارتری داشته باشد. دلیل دیگر این است که با افزایش سن، بسیاری از افراد به بیماری­هایی چون بیماری­های قلبی و عروقی، کلیوی، انسداد مزمن ریوی، چاقی، دیابت نوع ۲، و سیستم ایمنی تضعیف شده به دنبال پیوند عضو، مبتلا می­شوند که ممکن است آنها را در برابر عوارض جدی ناشی از کووید- ۱۹ آسیب­پذیرتر کند.

چرا توجه به غذا و نوشیدنی هنگام مواجهه با عفونت مهم است؟

وقتی بدن شما با عفونت مبارزه می کند، به انرژی و مایعات بیشتری نیاز دارید. بنابراین، لازم است بیش از آنچه که معمولاً در شرایط سلامت مصرف می کنید، بخورید و بنوشید. علاوه بر این، بدن تان به منابع پروتئینی بیشتری برای حمایت از سیستم ایمنی بدن و کمک به ترمیم بافت­ها در هنگام بهبودی نیاز دارد. ویتامین­ها و مواد معدنی نیز به روند بهبودی کمک می کنند.

در شرایط بیماری، خوردن و آشامیدن به دلایل متعدد ممکن است برای شما دشوار باشد. در چنین شرایطی، اگر به اندازه کافی غذا و مایعات مصرف نکنید، بدن ممکن است از ذخایر انرژی، پروتئین، مواد معدنی و ویتامین های خود استفاده کند. در نتیجه، دچار کاهش وزن و ضعف و تحلیل عضلات شوید. مطالعه نکات زیر به شما کمک خواهد کرد تا بعد از بهبودی از بیماری کووید-۱۹، قادر باشید سیستم ایمنی خود را تقویت نمایید و قدرت خود را بازیابید.

  • اگر اشتهای شما خوب است:

اگر احساس خوبی دارید، اشتهای شما خوب است و وزن تان کم نشده است، باید از یک رژیم غذایی سالم و متعادل پیروی کنید. به این صورت که هر روز، باید وعده های غذایی منظمی بخورید که شامل موارد زیر است:

  • منابع پروتئینی مانند انواع گوشت قرمز، مرغ، ماهی، تخم مرغ، انواع حبوبات مانند عدس، نخود و لوبیا یا مغزدانه‌ها
  • لبنیات مانند شیر، ماست، پنیر یا سایر فرآورده های لبنی
  • نان و غلات سبوس‌دار، سیب زمینی، ماکارونی یا برنج
  • انواع میوه و سبزی‌ها
  • سعی کنید چربی، نمک و شکر را در رژیم غذایی خود محدود کنید.

 

  • اگر اشتهای شما کاهش یافته است:

بعد از بیماری کووید-۱۹، ممکن است اشتها کاهش یابد. کاهش اشتها پس از بیماری های خاص، امری طبیعی است. در چنین شرایطی، شما ممکن است بلافاصله پس از شروع غذا خوردن احساس سیری کنید، احساس کنید که می خواهید از وعده های غذایی صرف نظر کنید، و یا بدون اینکه بخواهید مقداری وزن کم کنید.

در شرایط کاهش اشتها، باید رژیم غذایی را دنبال کنید که حاوی مقادیر زیادی پروتئین باشد. چنین رژیمی، یک رژیم غذایی مغذی نیز نامیده می شود. این نوع رژیم غذایی به شما کمک می کند تا برای بهبودی خود از مواد مغذی کافی برخوردار شوید و از کاهش وزن جلوگیری نمایید.

اگر اضافه وزن دارید و در حال تلاش برای کاهش وزن هستید، اکنون زمان مناسبی برای انجام این کار نیست. سعی کنید در همان وزن باقی بمانید تا کاملاً بهبود یابید. وقتی بهبود یافتید و وزن­تان ثابت شد، می توانید به رژیم غذایی متعادل و سالم (که در بالا به آن اشاره شد) برگردید.

برای کمک به روند بهبودی خود، هنگام صرف وعده­های غذایی به نکات زیر توجه کنید:

  • چندین بار در روز، و هر بار به مقدار کم غذا بخورید؛ سه وعده اصلی و سه میان وعده در روز توصیه می‌شود.
  • هنگام صرف غذا مطمئن شوید که در وضعیت راست و راحت نشسته اید.
  • برای غذا خوردن وقت بگذارید. ممکن است مجبور شوید با سرعت کمتری غذا بخورید.
  • غذاهای مغذی و مورد علاقه خود را بخورید.
  • قبل از صرف غذا، مقداری هوای تازه دریافت کنید. این کار می­تواند به افزایش اشتهای شما کمک کند.
  • ممکن است در تنفس و بلع دچار مشکل شوید؛ احتمالاً به این دلیل که هنگام بلع، نفس خود را حبس می کنید. این وضعیت ممکن است بر میزان خوردن شما تأثیر بگذارد. حبس‌کردن نفس هنگام صرف غذا، امری کاملاً طبیعی است. این کار، مانع ورود غذا یا مایعات به درون ریه­ها می شود. هنگامی که مشکلات تنفسی دارید، ممکن است در هماهنگی تنفس و بلع دچار مشکل شوید. موارد زیر به شما کمک می کند تا بتوانید مشکل بلع را در منزل مدیریت کنید:
  • هنگام غذا خوردن یا آشامیدن همیشه به طور کامل و صحیح روی صندلی بنشینید.
  • لقمه های کوچک بردارید و جرعه جرعه آب بنوشید.
  • با سرعت کمتری بخورید یا بنوشید.
  • اگر احساس کمبود نفس می­کنید یا خسته­اید، غذا خوردن را متوقف کرده و استراحت نمایید.
  • در مقادیر کم و به دفعات غذا بخورید. سه وعده غذایی کم‌حجم و سه میان وعده در روز توصیه می شود.
  • سعی کنید غذاهای نرم­تری بخورید که نیاز به جویدن کمتر داشته باشند.
  • صحبت کردن در طول وعده های غذایی را محدود کنید؛ زیرا این کار می تواند باعث نفس نفس زدن شما شود.

در شرایط کاهش اشتها، چگونه می­توان بدون افزایش حجم وعده­های غذایی، میزان انرژی و پروتئین دریافتی خود را افزایش داد؟

اگر بعد از بهبودی از بیماری کووید-۱۹، فقط می­توانید وعده های کوچک بخورید، برخی مواد پرکالری وجود دارند که می توانید به وعده های غذایی خود اضافه کنید و به این ترتیب میزان انرژی دریافتی خود را افزایش دهید بدون اینکه نیازی به افزایش حجم وعده­های غذایی خود داشته باشید. مواد پر کالری خوبی که می توانید به وعده ها و میان وعده­های غذایی اضافه کنید، شامل موارد زیر است:

پنیر، شیرخشک بدون چربی اضافه شده به شیر کامل و نوشیدنی­های بر پایه شیر، ماست خامه­ای یا غلیظ یا ماست پرپروتئین، مربا و عسل، مغزدانه‌ها و دانه­های روغنی، کره مغزدانه‌های خوراکی مثل کره بادام زمینی.

چه موقع باید کمک بگیرید؟

در موارد زیر، از پزشک یا پرستار خود بخواهید شما را برای مشاوره به یک متخصص تغذیه ارجاع دهد:

  • در سه ماه اخیر بیش از ۵ درصد وزن خود را از دست داده باشید. به عنوان مثال، اگر ۷۰ کیلوگرم وزن داشته باشید و در سه ماه اخیر بیش از ۵/۳ کیلوگرم وزن کم کرده باشید.
  • نمایه توده بدن شما (Body Mass Index)از ۲۰ کیلوگرم بر مترمربع کمتر باشد.

 

  • اگر بیماری زمینه ای دارید یا دچار کمبود وزن هستید:

در چنین شرایطی ممکن است لازم باشد با یک متخصص تغذیه صحبت کنید. یک متخصص تغذیه می تواند با توجه به شرایط شما، مشاوره خاصی ارائه دهد. همچنین، باید از توصیه های رژیم غذایی مغذی که در بالا به آن اشاره شد، پیروی کنید. در کوتاه مدت ممکن است به مکمل­های غذایی خوراکی نیز نیاز داشته باشید. آنها برای تکمیل رژیم غذایی­تان هستند. اگر چنین مکمل­هایی در بیمارستان یا خانه برای شما تجویز شده است، مصرف­شان را طبق توصیه ادامه دهید. اگر مصرف این مکمل­ها برای شما دشوار است، از پزشک یا متخصص تغذیه خود راهنمایی بخواهید. در صورت بروز شرایطی مثل بهبودی، تثبیت وزن و یا برگشت اشتها به حالت عادی می توان مصرف مکمل­های خوراکی را متوقف کرد.

  • تغییرات چشایی در طی بیماری

برخی افراد بعد از بهبودی از بیماری کووید- ۱۹، تغییراتی را در حواس چشایی و بویایی خود تجربه می­کنند. این تغییرات به صورت­های مختلف مثل از بین رفتن کامل حواس چشایی و بویایی برای مدت چند هفته، طعم ملایم غذاها، و یا طعم فلزی یا نمکی غذاها ممکن است بروز کند.

راهکارهای زیر می­تواند به مدیریت تغییرات چشایی کمک کند:

  • خوردن انواع غذاهای سرد یا گرم، یا غذاهای با بافت­های مختلف ممکن است حتی در صورت کاهش احساس طعم و مزه، لذت حسی به همراه داشته باشد.
  • افزودن مقداری نمک، کره و خامه اضافی ممکن است طعم غذاها را، حتی در صورت از دست دادن احساس طعم و مزه، بهتر کند.
  • اگر شما مسئول تهیه غذا برای فرد بیمار هستید، یادتان باشد که تهیه و سرو غذا باید به صورتی باشد که تا حد امکان اشتها آور باشد. غذا به اندازه دارو مهم است. حتی اگر غذا طعم و مزه قبل را نداشته باشد، باید به اندازه کافی غذای مغذی بخورید تا به بهبودی شما کمک کند.

 

منابع:

  1. https://www.healthline.com/health-news/heres-what-happens-to-the-body-after-contracting-the-coronavirus#Heart-and-blood-vessels
  2. https://www2.hse.ie/conditions/coronavirus/swallowing-difficulties-and-voice-problems-after-coronavirus.html
  3. https://www2.hse.ie/conditions/coronavirus/eating-well-while-recovering-from-coronavirus.html
  4. https://www.bda.uk.com/uploads/assets/6a95644d-f8a1-4103-b934da36a7d2c9e8/Homerton-COVID19-Eating-drinking-on-recovery.pdf
  5. https://www.healthline.com/health/coronavirus-tips-and-advice-for-older-adults#symptoms-and-older-adults

[۱] سیتوکین‌ها نوعی مواد مترشحه در بدن هستند که باعث ایجاد التهاب می‌شوند.